تالاب زيباي انزلی كه به دليل ويژگيهاي زيست محيطي يكي از ۱۰تالاب مهم جهان به شمار ميرود، پژوهشگاهي بي نظير براي محققان و تفرجگاهي براي گردشگران است.
اين بهشت آبي ۲۰هزار كيلومتر مربعي، محل تخمريزي گونههاي مختلف ماهيان استخواني درياي خزر، زيستگاه پرندگان بومي و مهاجر و رويشگاه انواع گياهان است.
تالاب انزلی از نظر اقتصادي، گردشگري، تنوع زيستي، كنترل سيلاب، اشتغالزايي، ماهيگيري، شكار و تقويت آبهاي زير زميني داراي ارزش بسيار است.
بر اساس برآوردهاي جهاني درآمدزايي هر هكتار تالاب در قالب بهرهبرداري اصولي از ذخاير آبي و گياهي، جهانگردي و پژوهشي به ۱۴هزار دلار در سال ميرسد.
اين در حالي است كه گسترش شهرها و افزايش روز افزون تراكم انساني در كرانههاي تالاب انزلی، فقدان وجود سيستم تصفيه فاضلاب و سرازير شدن فاضلابهاي خانگي، صنعتي و كشاورزي از شهرهاي اطراف به درون اين تالاب، حيات تالاب انزلی و موجودات آن را بشدت به خطر انداخته است.
به گفته كارشناسان، روزانه دهها ميليون متر مكعب فاضلاب و پسابهاي صنعتي وارد تالاب انزلی ميشود.
رييس اداره حفاظت محيط زيست بندرانزلی اظهار داشت: تالاب ارزشمند انزلی هم اكنون به دليل ورود انواع آلودگي، تخريب فضاي تالابي، رشد بيرويه گياه آزولا و حضور مخرب انساني در شرايط بدي به سر ميبرد.
از سوي ديگر تا حدود سه دهه قبل بيش از ۵۰گونه ماهي در اين تالاب زندگي مي كرد كه صيادان سالانه شش هزار تن ماهي از آن برداشت ميكردند اما اكنون ميزان صيد به حدود ۳۰۰تن كاهش يافته است.
رييس پژوهشكده آبزيپروري ايران گفت: مطالعات ۱۰ساله پايش كمي و كيفي تالاب از نظر شرايط فيزيكي، شيميايي، ماهيشناسي، گياهشناسي و سمشناسي كه توسط اين پژوهشكده صورت گرفته نشاندهنده افزايش حجم مواد بيوژن و در نتيجه به هم خوردن تعادل اكولوژيكي تالاب است.
رشد بيرويه گياهان شناور داخل تالاب توان زيستي موجودات تالاب را كاهش داده و عمق تالاب نيز از حدود ۱۰متر در برخي نقاط به يك متر نيز كاهش يافته است.
صاحب نظران از مدتها پيش دريافتهاند كه براي حفظ حيات تالاب بايد اقدامات جدي صورت بگيرد و تا كنون بيش از دهها طرح تحقيقاتي روي تالاب انزلی انجام و بيش از ۳۰۰نقشه نيز تهيه شده است.
بر اساس مطالعاتي كه بر روي تالاب انجام شده احياء تالاب انزلی با عمليات لايروبي، برداشت گياهان شناور از سطح تالاب، رفع تصرفات حريم تالاب توسط مردم، جلوگيري از توسعه شهري، كشاورزي و صنعتي در حريم آن و اصلاح جنگلهاي حوزه آبخيز امكانپذير است.
اما اين مطالعات، طرحها و برنامهها تاكنون به اقدام عملي براي نجات حيات تالاب منتهي نشده است.
نماينده مردم بندرانزلی گفت: تالاب انزلی با حدود ۲۰هزار هكتار مساحت را شايد بتوان بزرگترين استخر آب شيرين كشور خواند.
"هادي حقشناس" اظهار داشت: عمق تالاب زماني بيش از ۱۰متر بود در حالي كه امروز به كمتر از يك و نيم متر رسيده است.
وي خاطرنشان كرد اگر تالاب احياء شود و عمق آن به طور متوسط به سه تا چهار متر برسد ميتوان از آن در زمينه پرورش آبزيان استفاده شاياني كرد.
نماينده بندرانزلی با تاكيد بر ضرورت لايروبي تالاب افزود: از آنجايي كه اين مساله يك مبحث زيست محيطي است بايد زير نظر سازمان حفاظت محيط زيست انجام شود.
حق شناس متذكر شد: دستگاههاي مربوطه مانند سازمان حفاظت محيط زيست و شيلات بايد براي احياء تالاب و لايروبي آن برنامهريزي و اقدام كنند.
مسوول روابط عمومي اداره كل محيط زيست گيلان گفت: سياست اصلي ما در مورد تالاب بينالمللي انزلی تثبيت وضعيت موجود و جلوگيري از تخريب بيشتر است.
"محمود فرجپور" تصريح كرد: اين كار با تهيه نقشه GISكه منطقهبنديهاي متفاوت تالاب و كاربريهاي استقرار واحدهاي صنعتي بر اساس مدل جهاني را مشخص ميكند، صورت ميگيرد.
وي افزود: كنترل و جلوگيري از ورود فاضلابهاي خانگي به حوزه آبخيز تالاب از ديگر اقداماتي است كه با پيگيريهاي سازمان حفاظت محيط زيست و شركت آب و فاضلاب در دست انجام است.
به گفته وي در اين زمينه سيستم تصفيه فاضلاب شهر رشت در حال راهاندازي و در انزلی نيز در حال پيگيري است.
فرجپور يادآور شد: در زمينه جلوگيري از ورود پسماندها نيز تلاش اين است كه منطقه داراي كارخانه كمپوست شود و سازمانهاي بازيافت در شهرداريها راهاندازي شود.
وي بحث ديوارهسازي در برخي مناطق تالاب انزلی را از ديگر برنامههايي عنوان كرد كه براي بهبود وضعيت تالاب در نظر گرفته شده است.
اين كارشناس همچنين نظارت بر جنگلها به منظور جلوگيري از تخريب آنها در حوزه آبخيز تالاب براي پيشگيري از ورود بيشتر رسوبات را نيز از ديگر برنامههاي سازمان حفاظت محيط زيست عنوان كرد.
مسوول روابط عمومي سازمان حفاظت محيط زيست گيلان تاكيد كرد: بحث لايروبي كه از اقدامات مهم براي احياي تالاب است نياز به اعتبار زيادي دارد كه بايد در حوزه كاري وزارت كشور و اهرمهاي اجرايي شهرستان ديده شود.
فرماندار بندرانزلی با تاكيد بر اهميت احياء تالاب گفت: براي احياء تالاب بايد با همكاري كليه دستگاهها يك كار جمعي انجام شود و از تصميمگيري بخشي پرهيز شود.
"اسماعيل عبداللهي" اظهار داشت: بايد شرايطي را به وجود آوريم كه با احياء تالاب هم مسائل زيست محيطي لحاظ شود و هم زمينه سرمايهگذاري و فعاليت در امور شيلاتي به منظور اشتغالزايي و حل مشكلات مردم فراهم شود.
وي خاطرنشان كرد: لازمه اين كار عزم همگاني و هماهنگي بين بخشي بين مسوولان است.
فرماندار بندرانزلی متذكر شد: احياء تالاب به عنوان يكي از اساسيترين نيازهاي شهرستان در كميسيون دولت مورد توجه قرار گرفته و اميد ميرود از محل سفر رييس جمهوري، اعتبار خوبي به اين طرح حياتي اختصاص يابد.